Twee jaar geleden las ik The Power of the Dog, Don Winslows meedogenloze kroniek over de drugsoorlog in Amerika. Het is een van de beste boeken die ik de laatste tien jaar las: meeslepend, onthutsend, leerrijk, en op een hele vlotte manier verteld. Ik wilde dus meer van Winslow lezen, en koos nu voor The Force – over een corrupte agent in New York. Het boek werd in het Nederlands vertaald als Lek.
De werkelijkheid achter het uniform
The Force is grondig onderbouwd. Winslow voerde jarenlang gesprekken met agenten en hun families, en kon ook putten uit zijn eigen ervaring als privédetective en juridisch adviseur. Het resultaat is een roman die doordrongen is van een gewelddadige realiteit die voor de meeste mensen verborgen blijft.
De emotionele impact van The Force is groot, en de focus scherp: hoe ontstaat corruptie? Wat is rechtvaardig wanneer het systeem zelf scheef is gegroeid?
De roman verscheen in 2017 en ademt de spanningen van zijn tijd. Raciale verhoudingen in de VS vormen mee het kloppend hart van het verhaal. Winslow toont hoe ons wij-zij-denken idealen als gelijkheid en broederschap moeilijk te realiseren maakt.
Winslow preekt niet. Hij stelt vragen – antwoorden zijn voor de rekening van de lezer. In een interview zei hij wel dat de praktijk moeilijk is: “Vaak hebben we verwachtingen van de politie die tegenstrijdig en zelfs onmogelijk zijn. We willen perfecte veiligheid, maar tegelijkertijd ook absolute individuele privacy en rechten.”
The Force toont hoe die tegenstellingen opduiken in het dagelijks werk van agenten, rechters, politici – en, uiteindelijk, ook in onszelf.
Een systeem vol barsten
Rechtvaardigheid is niet duidelijk te definiëren, en al zeker niet zonder context. Ze bestaat slechts als idee. Maar ideeën botsen. Wat voor de één recht is, voelt voor de ander als onrecht. Als samenleving hechten we vooral veel belang aan ‘de wet’, zelfs als dat betekent dat schuldigen vrijuit gaan door procedurefouten. Maar wat als een agent besluit die wet een beetje te buigen? Wat als hij liegt, of zelf geweld gebruikt – omdat hij weet dat een rechter niets zal kunnen doen? Is hij dan nog goed? Is hij slecht? Of gewoon menselijk?
The Force toont hoe integriteit afbrokkelt, niet in grote gebaren, maar in kleine toegevingen, dikwijls door wat dan ‘gezond verstand’ wordt genoemd. Winslow laat zien dat corruptie deel is van het systeem zelf. Hoe blijf je rechtop staan in een scheve wereld?
Zulke vragen zijn variaties van het trolleyprobleem – een filosofische gedachte-experiment waarin één leven moet wijken voor vijf anderen. The Force herinnert ons eraan dat het geen louter theoretisch experiment betreft. Elke beleidskeuze en elke begroting heeft reële gevolgen. Subsidies of uitkeringen voor de ene kunnen niet aan iemand anders worden gegeven. Een wet beschermt deze of gene of dit of dat, maar pakt iemand anders net strenger aan. Zo moeten politici altijd afwegingen maken.
In die zin is ook politiewerk een aaneenschakeling van morele keuzes, van ethische berekeningen. Wanneer knijp je een oogje dicht? Waarom? Wanneer ga je zelf eens een grens over? En wat doet dat met een mens, na jaren, na decennia?
Winslow toont begrip voor iemand die een envelop met geld aanneemt, maar hij legt evenzeer de vinger op de wonde: zulke keuzes hollen het systeem nog verder uit. Agenten, rechters, advocaten en politici mogen niet liegen of bedriegen, omdat we hen net moeten kunnen vertrouwen, zodat we het systeem zelf kunnen vertrouwen. De bedoelingen van een corrupte flik zijn soms goed, maar op lange termijn is corruptie kortzichtig.
Geen held, geen schurk
De tragiek van Denny Malone – het hoofdpersonage – is dat hij met goede bedoelingen begint, maar uiteindelijk ontspoort. En toch blijft hij menselijk, en blijft hij dingen doen om goed te doen: hij wil zijn kinderen beschermen, zijn vrouw, zijn collega’s.
Het lijden waarmee politieagenten in een Amerikaanse grootstad dagelijks worden geconfronteerd zou velen van ons cynisch maken. Winslow schetst een maatschappij die kapot wordt gemaakt door sociopaten, door ongelijkheid en racisme, en door trauma’s die van generatie op generatie worden doorgegeven. The Force is de ultieme Amerikaanse Tragedie, omdat het boek toont dat iedereen een slachtoffer is.
Denny Malone is een mens onder de mensen. Wie van ons heeft nog nooit de wet overtreden – al was het maar een snelheidsovertreding – en daarna excuses gezocht? En wie bepaalt eigenlijk dat te snel rijden ‘maar’ een fout is?
Het verhaal van Malone toont dat proberen om een principieel leven te leiden misschien wel de beste manier vooruit is – zelfs als dat niet altijd rechtvaardigheid oplevert. Maar dan nog blijft de vraag: welke principes? Diep van binnen weten we allemaal dat onze samenleving er niet in lukt alle mensen recht te doen.
Ook al speelt het boek zich in New York af, het gaat over ons allemaal. The Force is heel slim opgebouwd, nooit voor de hand liggend of oppervlakkig, en toch heel toegankelijk, spannend en emotioneel. Aanrader!
Meer boekrecensies van Bart Borgmans vind je op Weighing A Pig
In de bib
De Nederlandse vertaling van The Force staat in de bib van Merksplas, met als titel Lek. De Engelse versie kan je via de bib gratis als e-boek lezen.
