Vansevenant was 35 jaar Wetstraatjournalist voor de VRT. Hij kwam maandagavond praten in De MARc/kT op uitnodiging van de bib en merksplas.NU. Hij sprak er over politiek en de media. Bijna duizend bladzijden schreef hij over zijn wedervaren in die periode. Daarvoor greep hij terug naar zijn notities en dook hij in het VRT-archief.
Om eind jaren tachtig journalist te worden, moest je door de strenge selectie: uit zo’n duizend kandidaten die verdeeld werden over het Floraliënpaleis en de Heizel, koos men slechts 15 uitverkoren. Vansevenant kon starten op het ochtendnieuws.
Van Roeselare naar Reyerslaan
“Ik moest elke dag van Roeselare tegen vier uur ’s ochtends naar de Reyerslaan. Daar lagen de telexberichten klaar die ’s nachts waren binnengelopen. Toen sloot de BRT ’s nachts nog af na het laatste radiojournaal rond half twaalf.” Maar hij kon snel aan de slag als Wetstraatjournalist. Ook dankzij de komst van VTM: “Die nieuwe zender wilde tv-gezichten bij ons weghalen, maar die bleken aanvankelijk nog honkvast. Radio-journalisten wilden de overstap wel maken. Danny Huwé was een van hen. Hij deed in die tijd samen met Jos Bouveroux de Wetstraat. Huwé werd wat later, op kerstochtend, door Roemeense soldaten doodgeschoten in Boekarest.”
Johny is een rasverteller: hij diept moeiteloos namen, jaartallen en citaten uit zijn geheugen, en kleurt die met zijn typische, herkenbare stem tot een boeiend en meeslepend verhaal.
De koning die niet wou tekenen
Het gewetensbezwaar van een koning
Vansevenant: “Een van de eerste dingen die ik versloeg was de abortuswet. Bij de stemming in de Senaat waren er al geruchten dat Koning Boudewijn die niet wou ondertekenen. ’s Nachts belde men me uit mijn bed met het nieuws dat dat effectief ook zo was. Dat zorgde voor heel wat paniek in de toenmalige regering. Toenmalig minister Willy Claes zei in het interview voor mijn boek: “We wisten echt niet wat te doen. We wilden het aanvankelijk stilhouden. Elke minister was al bij de koning langsgegaan om op hem in te praten, maar de koning bleef onverzettelijk.” Een professor grondrechten, die kabinetschef was van Wilfried Martens, suggereerde dat men kon verklaren dat de koning tijdelijk in de onmogelijkheid was om te regeren. En zo gebeurde: “Enkel de ministers ondertekenden de abortuswet.” Vansevenant vindt dat daar de eerste barsten in de CVP-staat ontstonden.
Alles was toen nog voorspelbaar
“Je kan je dat nu niet meer voorstellen, maar de politiek zat toen vastgebeiteld. Mensen bleven van geboorte tot het graf hun partij trouw (of dat nu om de CVP, de PVV of de SP ging), en gaven dat ook zo door aan hun kinderen. En de CVP had een vertegenwoordiging van alle standen (van werknemers, zelfstandigen, werkgevers en boeren) in huis. Ze kon dan een regering aangaan met de PVV, en wat jaren later die wisselen met de SP, en zo ging het verder.”
Johny wijdt ook nog uit over de rol van het koningshuis in de Belgische politiek. “Wat Boudewijn deed met de abortuskwestie, zou nu niet meer mogelijk zijn.” Ook de weerzin van de koning ten opzichte van de Volksunie is nu weggedeemsterd. Prins Filip liet in de Story nog even zijn tanden zien tegenover het Vlaams Blok, maar later heeft hij ook correct Van Grieken ontvangen op het paleis. Ook met de N-VA zijn de plooien intussen gladgestreken.
Crisisbeheer
Vansevenant steekt zijn stille bewondering voor Jean-Luc Dehaene niet onder stoelen of banken. Na de Zwarte Zondag van 1991 gaat de regering Dehaene aan de slag. Een noodregering, die “heel wat heeft op te kuisen”: de staatshervorming, de financiën, de overstap naar Europa … “Als journalist bracht ik heel wat nachten door bij Hertoginnedal. Het was vaak bitter lang wachten op nieuws. Overleven deden we op nachtelijke pizza’s. Erg gezond was dat allemaal niet. Als we nieuws wilden rapen over wat er zich achter de muren afspeelde, konden we naar de (enige) vaste lijn op Hertoginnedal bellen. Gsm’s waren er immers nog niet.”
“Dehaene moest veel besparen. We hadden toen een heel grote staatsschuld. Eigenlijk moesten we geld lenen om de intresten daarop te betalen. Dehaene voerde de gezondheidstaks in. Een handige truuk, want daaraan kon je mettertijd morrelen zonder aan de index te raken (en de lonen nadien niet stegen). Maar als je premier bent, valt alle shit op jouw hoofd. Mensen worden je beu. Dehaene hield het twee regeertermijnen vol.”
Schandalen
“De regering Dehaene had ook af te rekenen met moeilijke momenten. Een ervan dat ik uitgebreid behandel in mijn boek, is de Agusta-affaire. Je moet weten dat partijen indertijd nog niet gefinancierd werden. Ze waren dus afhankelijk van schenkingen om hun kas te spijzen, en dat gebeurde soms schimmig. Firma’s die geld schenken, zijn geen weldoeners: die vragen daar ook wel wat voor terug. Denk maar aan de Atoma-schriftjes van CVP-er Leo Delcroix, die daarin noteerde wie voor wat zorgde. Of aan de bouw van een ondergrondse parkeergarage voor het parlement, waarbij via Willy Kuijpers geld in de Volksunie-kas belandden.”
Guy Coëme (PS), was in 1994 minister van Landsverdediging en werd ook in verdenking gesteld
“Eind 1988 kocht de Belgische overheid Italiaanse gevechtshelikopters. Vanaf 1994 volgde er een onderzoek of er daarbij smeergeld was betaald. Dat vloeide voort uit het onderzoek naar de moord op PS-politicus André Cools, die in juli 1991 werd vermoord. Politici van zowel PS als SP waren bij die smeergeldaffaire betrokken. Het leidde tot het ontslag van de drie Guy’s van de PS: Spitaels, Coëme en Mathot.”
“Heel boeiende tijden, dus. Radio bleek toen een fantastisch medium. Vaak was het nachtwerk, want ik maakte er een van erezaak om ’s ochtends als eerste het nieuws op de radio te krijgen. Er waren geen sociale media, de kranten waren altijd een dag te laat, VTM had pas ’s middags tv-nieuws, de BRT pas ’s avonds.”
Volgens Vansevenant heeft SP-er Frank Vandenbroucke ook nooit de 5 miljoen frank laten verbranden. “Nee, in de kluis van de SP zat dat geld wel, al was de oorsprong ervan onduidelijk. Maar door de wet op de partijfinanciering had dat geld haar waarde verloren.” Vansevenant vermoedt dat het door Freddy Willockx werd besteed aan aandelen van de krant ‘Het Vrije Waasland’ die de socialistische partij niet in het hart droeg, en aan Zwitserse advocaten die moesten beletten dat ontdekt zou worden wie er achter de rekeningen schuilging.”
Macht is het doel
“Politiek is strijden om de macht. Het is niet voor niets dat ik deze titel op de omslag wou: macht, dat is het uiteindelijke doel van politiek. Niet alleen om ze te hebben, maar ook om er iets mee te doen. Politiek is oorlog, zij het met woorden – maar je moet uiteindelijk je tegenstrever van de macht verdrijven. Alhoewel, sommige mensen slagen er binnen een regering ook wel in om elkaar de gracht in te rijden.” (lacht)
(lees verder onder de foto’s)
“Door die strijd kunnen elites elkaar op een vredelievende manier opvolgen. Dat is de sterkte van onze democratie. We moeten dat koesteren: het spel van meerderheid en oppositie is noodzakelijk. We moeten met woorden en ideeën meerderheden kunnen bekampen. Anders belanden we in Poetin-scenario’s, waarbij interne vijanden monddood worden gemaakt of waarbij buitenlandse vijanden gecreëerd worden.”
“Hoe je in die strijd als journalist neutraal kan blijven? Ik ben er altijd van uitgegaan dat partijen noodzakelijk zijn om alles in onze maatschappij te realiseren. Ze hebben allemaal een stukje gelijk. Het moet voor hen soms een hondenstiel zijn. Ze doen het toch maar.”
In de bib
Het boek is de koop in de boekhandel.
Je vindt ook een exemplaar van De strijd om de macht in de Merksplasse bib.
