Vele jaren heb ik buitenlanders geholpen bij het leren van Nederlands. Dat was erg leuk om te doen en ik heb er zelf ook veel van geleerd. Zo begreep ik dat voor veel anderstaligen de zogenaamde scheidbare werkwoorden moeilijk te vatten zijn.
In Nederland zeggen we bijvoorbeeld: “Ik loop morgen wel even langs de winkel.” Het werkwoord langslopen wordt daarbij in tweeën gehakt, en dat is voor Arabischsprekende cursisten vaak een raadsel.
Wanneer Vlaanderen het anders doet
Deze week zag ik echter een advertentie voorbijkomen waarin stond: “Wij gidsen je doorheen de onderwijsvorming.” In Vlaanderen wordt dit scheidbare werkwoord dus plots níét gescheiden. Als een van die Arabischsprekende mensen die ik ooit hielp intussen in Vlaanderen is gaan wonen, zal hij ernstig beginnen twijfelen aan mijn wijze lessen wanneer hij deze advertentie leest.
Van mij leerde hij namelijk: “Wij gidsen je door de onderwijsvorming heen.” Het raadsel voor mij is nu welke van die werkwoorden wel en niet in tweeën geknipt worden. Deze viel me op, maar in andere teksten zie ik ze dan weer wél gescheiden verschijnen.
Vugen en voegen
Nog zo’n taalvalkuil hoorde ik onlangs bij een van mijn buren. Hij gebruikte het woord vugen. In het Nederlands ken ik wel de uitdrukking “je voegen naar iets”. Dat betekent dat je je aanpast aan iets waar je het niet per se mee eens hoeft te zijn.
Vugen betekent echter iets anders, al hebben de woorden duidelijk met elkaar te maken. Het gaat meer over gehoorzamen, je gedragen zoals het hoort. Je kunt tegen een kind zeggen: “Als ge u nu niet gaat vugen, dan moogt ge nooit meer mee.”
Zeg je dat tegen een Nederlands kind, dan gaat het waarschijnlijk gewoon mee, want het begrijpt niet wat je bedoelt.
Een speen of een tutje?
Nog iets met kinderen. Als je in Vlaanderen een baby een speen in de mond steekt, word je waarschijnlijk onmiddellijk gearresteerd. Hier stop je een tutje in het mondje van een baby.
Als onwetende Ollander zou ik die fout gemakkelijk kunnen maken (tot nu toe dan toch…). In Nederland heet een tutje namelijk een speen.
Zo zie je maar dat het schrijven van een column in Merksplas Nu een eenvoudige Ollander kan behoeden voor een ernstige misdraging.
(Overigens: ik heb geen Vlaamse speen …)
En een ’tutje’ is een saaie vrouw in het Nederlands.
Klopt, een tut of tutje is een niet al te slim (meestal vrouwelijk) persoon.
Als iemand zegt: “tut tut tut”, doelt hij niet op een dergelijk persoon, maar laat hij weten dat een ander wat rustig aan moet doen.
Leuk hè, taal…?