Wanneer erfgoed en natuur elkaar ontmoeten, ontstaan vaak boeiende verhalen. Dat bleek opnieuw tijdens de wandeling “Verbeeck in het Zwart Goor”, die kaderde binnen het Markathon-thema van Natuurpunt Markvallei én het Verbeeckjaar.
De drie gidsen – Rob Koeken, Els Hofkens en Koen Vannuffelen – namen een groep van 25 deelnemers mee op een leerrijke tocht doorheen een bijzonder stukje Merksplas.
Terug naar de tijd van Verbeeck
De wandeling startte in het centrum van het Klavier, waar de deelnemers een uitgebreide toelichting kregen over de ontstaansgeschiedenis van het gebied.
Els Hofkens nam de groep mee naar een periode waarin industriële grootgrondbezitters een belangrijke invloed hadden op de ontwikkeling van de Kempen. Na de periode van Van Splingard kwam het verhaal uit bij Verbeeck, een ondernemer die honderd jaar geleden een duidelijke stempel drukte op het uitzicht van de regio.
Het domein fungeerde destijds als een soort showroom van rustieke betonelementen. Daarnaast was Verbeeck ook een voortrekker op het vlak van hoenderkwekerijen en plantgoed. Hoewel niet alle gebouwen en elementen uit die periode bewaard zijn gebleven, zijn verschillende ervan vandaag nog zichtbaar en vormen ze een waardevol onderdeel van het lokale erfgoed.
Een verborgen pinetum
De overgang van erfgoed naar natuur vond plaats aan een van de mooiste plekjes van het domein: de grote vijver.
Oorspronkelijk was dit het natuurlijke ven De Reyt, maar Verbeeck liet het omvormen tot een vijver. Minder bekend is dat zich langs de rand van dit gebied een bijzonder pinetum bevindt. Een pinetum is een arboretum dat zich specifiek richt op coniferen, taxussen, dennen en sparren.
Rob Koeken gaf hier uitleg over de verschillen tussen naaktzadige en bedektzadige bomen. Daarnaast kregen de deelnemers de kans om verschillende karakteristieke boomsoorten van dichtbij te bekijken.
Natuurbeheer in het Zwart Goor
Vervolgens trok de groep richting het natuurgebied Zwart Goor. Daar gaf Koen Vannuffelen meer uitleg over de verschillende types graslanden, gaande van soortenarme raaigraslanden tot soortenrijke en schrale graslanden.
Ook kwam aan bod hoe natuurbeheerders die biodiversiteit stimuleren. In het Zwart Goor gebeurt dat onder meer via begrazing door Galloway-runderen, in samenwerking met een bioboer, en door een doordacht maaibeheer waarbij niet alles tegelijk wordt gemaaid.
Dat beheer was die dag bovendien goed zichtbaar. De weide was namelijk pas gemaaid volgens dit gefaseerde systeem, waardoor de deelnemers meteen konden zien hoe deze aanpak in de praktijk werkt.
Geslaagde combinatie van natuur en erfgoed
Na een wandeling van ongeveer tweeënhalf uur was het tijd om terug te keren naar het vertrekpunt. Onderweg zorgden de vele vragen en aanvullingen van de geïnteresseerde deelnemers voor extra verdieping.
De wandeling maakte duidelijk dat natuur en erfgoed elkaar niet hoeven uit te sluiten. Integendeel: op dit relatief kleine stukje grond versterken beide elkaar. Het gebied blijft bovendien evolueren, terwijl het zijn bijzondere karakter behoudt.
Voor de huidige bewoners en bezoekers vormt het nog altijd een unieke plek waar cultuurgeschiedenis en natuurbeleving hand in hand gaan.
