Merksplas duikt opvallend vaak op in verhalen over de wolf. Volgens bioloog en journalist Dirk Draulans werd hier in 1868 de laatste wolf van Vlaanderen gedood.
Meer dan 150 jaar later stak de in Duitsland geboren wolvin Naya vanuit Nederland de Belgische grens over. Het was de eerste keer in meer dan anderhalve eeuw dat er met zekerheid opnieuw een wolf in Vlaanderen rondliep.
Draulans schreef daar deze week over in zijn rubriek Beestenboel in Knack, onder de titel Mensen zijn gevaarlijker voor wolven dan omgekeerd. Hij verwijst naar Merksplas als de plaats waar ‘de laatste gedocumenteerde waarneming’ van een wolf in Vlaanderen plaatsvond.
Maar was die wolf uit 1868 werkelijk de laatste? Onderzoeker Kristof Smeyers, verbonden aan KU Leuven, plaatst daar een kanttekening bij. Hij schreef eerder het boek Wolf, Wildernisgeschiedenis, over de eeuwenoude haat-liefdeverhouding tussen mens en wolf.
De laatste wolf
Volgens een van de verhalen werd de laatste Belgische wolf in 1868 in de buurt van Merksplas gedood. Maar ook dat bleek niet het definitieve einde: in de jaren daarna werden elders in België nog verschillende wolven als ‘de laatste’ opgevoerd.
Op de website cultuurgeschiedenis.be legt Smeyers uit waarom die verhalen interessant blijven: ‘De folklore van de laatste wolf is voor historici interessanter dan de vraag welke wolf effectief de laatste was. Ze onthult een ambigue houding tegenover de zogenaamde vijand van de beschaving. In sommige verhalen lijkt de wolf en niet de jager de (tragische) held. Door hem of haar de titel ‘laatste wolf’ te geven werd dat dier tegelijkertijd ook ‘van ons’.’
In de buurt?
Ook vandaag speelt Merksplas opnieuw een rol in het wolvenverhaal. Omroep Brabant berichtte over De Ezelshoeve in Baarle-Nassau, waar de uitbaters zich voorbereiden op de mogelijke komst van wolven. De opvang heeft 55 ezels en investeerde in twee Spaanse kuddebeschermingshonden en extra schrikdraad om de omheiningen te versterken.
Volgens de uitbaters leeft er een roedel wolven op ongeveer tien kilometer afstand, in Merksplas. Zo wordt er nog altijd over de wolf, die hier anderhalve eeuw geleden als uitgeroeid werd beschouwd, nog altijd gepraat.
