Klein feestje vandaag in de bib in de gevangenis van Merksplas: die ging na bijna vier maanden weer open. Dat oponthoud had te maken met personeelsgebrek in de gevangenis. Maar niet getreurd: de bib werd er alleen maar beter van.
Hoofdbibliothecaresse May Geerts: “Vroeger zorgde de bib van Turnhout voor die gevangenisbib. 6 jaar geleden vroegen ze of wij die niet wilden overnemen. Samen met het gemeentebestuur zagen we daar wel graten in. Mijn hart ligt sowieso bij de bib. Ik vond het zonde als de gevangenen geen bib meer zouden hebben. Maar het was toen wel een nieuwe wereld die voor ons open ging.”
Een waardevolle plek
“Nu heb ik wel het gevoel dat we een waardevolle plek hebben neergezet, en dat we heel wat betekenen voor de gevangenen. Het lijkt dat we een verschil kunnen maken voor de mensen, en dat we tegelijk ook kunnen zorgen voor de broodnodige ontspanning en helpen bij de re-integratie en de mogelijke rehabilitatie.”
“Een bib lijkt zo vanzelfsprekend, maar schijn bedriegt. Achter de uitleen zit heel veel werk verstopt. Ik wil ook mijn collega Greet Poels in de bloemetjes zetten: ze was met hart en ziel trekker van dit project. Ze heeft ook de broodnodige vrijwilligers bij elkaar gezocht om een goede werking te garanderen.”
Gevangenisdirecteur Serge Rooman: “Wat ik belangrijk vind in de hele werking, is dat we hier binnen onze muren een exacte kopie hebben van de bib in Merksplas. Zo leren onze mensen ook hoe een bib werkt, waarvoor ze er terechtkunnen, hoe ze iets moeten uitlenen. Er kwam een stuk van het echte leven binnen, en dat is een goede insteek.”
Vrijwilligerswerk: verrijkend
Vrijwilligsters Nicole Kersemans, Ria Sprangers en Mie Peeraer waren er vandaag bij. Ria herinnert zich nog de begindagen: “Toen zaten we nog in blok C. Dat lokaal was echt een onderdeel van de gevangenis. Als er een relletje was, werd het hele gebouw hermetisch afgesloten en konden we er niet in. Het was er ook een flink stuk kleiner. Nee, het gebouw waar we nu in huizen is er een stuk luxueuzer op geworden.”
Nicole: “Met de vrijwilligers doen we vooral de zaterdagdienst. Tussen pakweg half negen en twaalf komen we met twee mensen de uitleen verzorgen. Dan komen er drie groepen van twaalf gevangenen langs. In totaal zijn we met zo’n tien vrijwilligers, en om de beurt komen we dan een ochtend werken.”
Mie: “Vroeger moesten we voor iedere bezoeker nog de materialen inscannen om ze uit te lenen. Sinds een jaar staat er net zoals in de bib op de Markt een toestel waarmee de bezoekers zelf hun materialen kunnen binnenbrengen of uitlenen. Dat is veel handiger. Nu hebben we meer tijd om de mensen te begeleiden of om mee te helpen zoeken.”
➽ En heb je zo veel contact met de gevangenen?
Ria: “Dat is eerder beperkt tot wat korte praatjes over het weer. Als vrijwilliger moet je je plaats wat kennen. We hebben daar ook een opleiding over gehad. We proberen iedereen wel zo goed mogelijk te begeleiden en te helpen.”
Nicole: “Maar de mensen zijn ons altijd dankbaar voor onze hulp en de babbel. En Wim Fatik, iemand van de bewoners, helpt ons ook in die uren dat we er zijn.”
Mie: “Het werk dat we hier doen is geweldig. Je leert andere mensen kennen. Heel verrijkend, hoe miniem onze inbreng soms ook is.”
Ria: “In die vier maanden dat de bib dicht was, hebben we nog wel eens de collectie doorgenomen: de juiste dvd in de juiste doosjes gestopt, wat herschikt, gewied in de oude dingen… En we onderhielden ook nog de uitleen voor Zaal 1, het hospitaal. Daar verblijven mensen die minder mobiel of ziek zijn. Die geraken niet in de bib. We gaan er langs met een catalogus waaruit ze werken kunnen kiezen.”
Populair achter de muren
➽ Wat wordt er het meest uitgeleend?
Greet: “Heel veel dvd’s. Het populairst is – ironisch genoeg – de serie Prison Break. Voor dvd’s werken we vaak met reservaties. Anderstaligen hebben het wat moeilijker om boeken te vinden. Vaak lenen die strips uit, om zo wat Nederlands te leren.”
Wel wat wennen
May: “De collectie samenstellen is toch wel een beetje nattevingerwerk. Je hebt een uitgebreid palet van materialen nodig. Dat is anders in een gewone bib. Het publiek bestaat ook enkel uit mannen. Buiten de dvd’s en de cd’s kennen onderwerpen als religie, persoonlijke ontwikkeling, natuur, geschiedenis … ook wel bijval. Ze lenen ook meer non-fictie uit.”
“De collectie bestaat voor een deel uit geschonken materialen – we deden ook ooit een oproep om cd’s te verzamelen – en we hebben ook een bescheiden budget van de gemeente voor nieuwe aankopen, zo’n 3 à 4000 euro per jaar. Misschien net wat te weinig om een goede vernieuwing door te voeren, maar we zijn toch wel best trots op onze resultaten. Daar waar de Turnhoutse bib nog 3000 uitleningen per jaar kende, halen we er nu toch zo’n 10.000.”
“Werken in een gevangenis is voor buitenstaanders toch wel wennen. Elk klein ding moet besproken, geregeld of toegelaten worden. En we hebben ook het risico op diefstal moeten verkleinen. Soms moeten we ook in de cellen materialen gaan terugzoeken.”
Een uitweg
Marwan is een regelmatige bezoeker van de bib. “Ja, de bib is echt een soort uitweg voor mij. Hier voel ik me niet direct gevangen. De bib verzet mijn gedachten, en dat heb ik nodig. Wat ik uitleen? Veel dvd’s: misdaad en comedy. Boeken leende ik vroeger wel uit, maar het leesplezier is – als je met vier op een cel zit – snel verdwenen. Je kan je er niet op concentreren. Cd’s leen ik ook soms, zoals die van André Hazes of van Michael Jackson – maar ze hebben hier niet veel jeugdmuziek. Maar het is één van de beste plekken van de gevangenis waar je kan zijn.”
Mooi initiatief en chapeau aan de vrijwilligers👍
Ben heel blij met het vernieuwde aanbod. Een nauwelijks te overschatten meerwaarde voor een humaner detentieverblijf en een geslaagde terugkeer in de maatschappij. Veel succes bij het vinden van antwoorden op de uitdagingen die jullie zich zelf stellen; hoe anderstaligen nog meer tegemoet komen, hoe meer zicht krijgen op de verwachtingen van de gevangenen tot het aanbod?
Een grote en genegen ‘dank u’ aan het team van de vrijwilligers!