Provinciegouverneur Cathy Berx: “We moeten weerbaarder worden, op elk niveau van de samenleving”
Provinciegouverneur Cathy Berx schetste vrijdag in haar openingsrede “The readiness is all: Hoopvol samenleven in tijden van toenemende dreiging” hoe de oorlog in Oekraïne een nieuw tijdperk van onzekerheid heeft ingeluid. Niet alleen militaire conflicten, maar ook cyberaanvallen, desinformatie en economische druk zorgen voor een ingewikkeld en onvoorspelbaar veiligheidslandschap.
Risico’s raken steeds meer met elkaar verweven: een overstroming kan digitale storingen veroorzaken, een cyberaanval kan hulpdiensten lamleggen, en subtiele pogingen tot destabilisatie nemen toe.
Meerlagige dreigingen vragen om meerlaagse paraatheid
Volgens Berx is paraatheid daarom belangrijker dan ooit. Die verantwoordelijkheid ligt niet alleen bij veiligheidsdiensten of hogere overheden. Ook organisaties, burgers en vooral lokale besturen hebben een duidelijke rol. België en Vlaanderen ontwikkelen plannen om die weerbaarheid te versterken, zoals de Nationale Risicoanalyse, het Nationaal Weerbaarheidsplan en het Vlaamse Defensieplan. Daarin staat samenwerking centraal: tussen federale, provinciale en lokale overheden, maar ook met hulpdiensten, nutsbedrijven en private partners.
De gemeente staat het dichtst bij de bevolking
In haar toespraak legt Berx opvallend veel nadruk op de rol van gemeenten. Lokale besturen merken het snelst wanneer er problemen zijn in hun gemeenschap. Ze voelen de impact van crisissen vaak als eerste: bij extreme weersomstandigheden, langdurige stroompannes, digitale verstoringen of cyberaanvallen op gemeentelijke systemen.
Ze ziet drie sleutelrollen voor gemeenten:
- Vroegtijdige detectie
Lokale diensten en buurtwerkingen zien wat er leeft. Zij pikken signalen op die hogere overheden soms pas later bereiken. - Coördinatie van noodplanning
Gemeenten beschikken over crisisplannen en overlegstructuren. Ze brengen politie, brandweer, hulpdiensten, nutsbedrijven en lokale organisaties snel rond de tafel. - Communicatie met inwoners
In crisistijden verwachten burgers duidelijke en betrouwbare informatie. Lokale besturen zijn het meest vertrouwd en kunnen snel communiceren, zowel online als via klassieke kanalen.
Lessen uit Oekraïne
Berx benadrukt dat we veel kunnen leren van de veerkracht van Oekraïne: anticiperen, kalm blijven onder druk en uit elke crisis lessen trekken. Ze pleit ervoor om die houding ook hier te versterken. Dat vraagt niet alleen technieken en plannen, maar ook een mentaliteit van samenwerking en vertrouwen.
Een weerbare samenleving bouw je samen
Weerbaarheid is volgens Berx evenzeer sociaal als technisch. Sterke gemeenschappen, actieve verenigingen en betrokken burgers maken een groot verschil. Tijdens de pandemie bleek hoe waardevol lokale solidariteit en vrijwilligersnetwerken zijn. Gemeenten kunnen zulke netwerken ondersteunen, zodat ze in crisismomenten snel inzetbaar zijn.
Door transparant te communiceren en inwoners actief te betrekken, kunnen lokale besturen volgens Berx veel onzekerheid wegnemen en het vertrouwen vergroten. “Een verbonden gemeenschap kan tegen een stootje,” zegt ze. “Weerbaarheid bouw je niet alleen met plannen, maar vooral met mensen.”
De hele openingsrede van Berx vind je op deze pagina.
